دیسک و صفحه کلاچ چیست و چه کار می کند؟

دیسک و دیسک و صفحه کلاچ اصلی ترین قطعات در مجموعه سیستم کلاچ است. دیسک کلاچ از دو سطح لنت که به یک صفحه فولادی پرچ شده اند در کنار تعدادی فنر ساخته میشود. دیسک کلاچ تیز قطعه فولادی است که با یک فنر خورشیدی به فلایویل خودرو پیچ خواهد شد. هر کدام از این قطعات بخش کوچکی از مجموعه سیستم کلاچ در خودرو هستند که متناسب با نوع این سیستم کارایی و عملکرد مختص به خود را دارند. با ما همراه باشید تا با نحوه عملکرد، انواع، مدل ها و خود دیسک و صفحه کلاچ بیشتر آشنا شوید.
صفحه کلاچ اصلی ترین

دیسک و صفحه کلاچ” (Clutch) اصلی ترین قطعه سیستم کلاچ محصوب میشود. برای این که بتوان به راحتی نحوه کارکرد دیسک و صفحه کلاچ را درک کنید باید اول با نحوه کارکرد کلی سیستم کلاچ آشنا شوید.

کلاچ

سیستم کلاچ

سیستم کلاچ در خودرو های دنده ای انتقال دهنده نیرو موتور به گیربکس می باشد. در اصل سیستم کلاچ برای آن طراحی شده تا به کمک آن انتقال نیرو از موتور به گیربکس به راحتی قابل کنترل باشد. سیستم کلاچ یک سیستم اصطکاکی بین گیربکس و موتور خودروست از اینرو بصورت مستقیم در حرکت خودرو دخیل است به همین دلیل در طول زمان استفاده از خودرو، سیستم کلاچ در حال انجام وظایف خود بوده و همین موضوع این سیستم را به یکی از اصلی ترین سیسم های مستهلک خودرو های دنده ای مبدل ساخته است.

عملکرد سیستم کلاچ

بطور کلی میتوان گفت در حین حرکت خودرو “کلاچ” درگیر بوده و عمل انتقال نیرو از موتور به جعبه دنده را انجام می دهد و بگونه ای رابط بین این دو است. اما جای اصلی که سیستم کلاچ وارد عمل میشود زمانی است که راننده نیاز دارد تا اتصال بین موتور و گیربکس برای مدتی قطع گردد. اینجاست که عملکرد اصلی سیستم کلاچ به چشم می آید. بیشترین کاربرد این سیستم در زمان تعویض دنده است، با کلاچ این امر مهیا شده تا شما در هر سرعت و هر شرایطی به راحتی بتوانید دنده مورد نظر خود را انتخاب و به رانندگی خود ادامه دهید. تعویض دنده در زمانی که موتور خودرو روشن است بدون قطع شدن اتصال موتور و گیربکس امکان پذیر نیست. با فشردن پدال کلاچ، کلاچ موتور را از گیربکس جدا کرده تا امکان تعویض دنده فراهم گردد.

عملکرد سیستم کلاچ

انواع سیستم کلاچ

بصورت کلی در خودرو های گیربکس دستی چهار نوع سیستم کلاچ استفاده میشود

  1. سیستم کلاچ بدون لغزش: سیستم کلاچ های بدون لغزش بر اساس صفر و یک و عمل میکنند، یعنی یا در حالت خلاص قرار دارند یا در حالت درگیری کامل هستند.
  2. سیستم کلاچ اصطکاکی: سیستم کلاچ های اصطکاکی بر حسب اصطکاک بین دو صفحه با ضریب اصکاکی بالا تولید می شوند.
  3. سیستم کلاچ یک طرفه: در سیستم کلاچ های یک طرفه، نیرو گشتاور تنها از یک طرف منتقل می شود.
  4. سیستم کلاچ هیدرولیکی: سیستم کلاچ های هیدرولیکی از یک سیال برای انتقال نیرو استفاده می شود. در این نوع از کلاچ نیرو، از طریق یک صفحه به سیال منتقل شده و پس از آن از طریق این سیال به صفحه دیگر که متحرک است منتقل می شود.

از این ۴ نوع کلاچ میتوان گفت فقط دو مورد آن در زمان حال استفاده می گردد سیستم کلاچ اصطکاکی و هیدرولیکی.
جالب است بدانید که دسته بندی دیگری نیز برای سیستم های کلاچ وجود دارد که شامل سه زیر شاخه روغنی، اهرمی و سیمی می شوند. کلاچ های سیمی به دلیل سادگی و ارزان بودنشان همواره از پر کاربرد ترین سیستم کلاچ ها در خودرو ها محسوب می گردند.

انواع کلاچ اصطکاکی

کلاچ اصطکاکی انواع زیادی دارند که میتوان به معروف ترین آنها اشاره کرد: کلاچ تک صفحه ای، کلاچ چند صفحه ای، کلاچ مخروطی، کلاچ گریز از مرکز و کلاچ نیمه گریز از مرکز.
کلاچی که امروزه در خودروهای تولید ایران خودرو و سایپا استفاده می شود از زیر مجموعه کلاچ های اصطکاکی تک صفحه ای است که از هفت قطعه تشکیل شده است که شامل “صفحه کلاچ“، شاخک ها، صفحه دنده، اهرم ها، دیسک کلاچ، دوشاخه کلاچ، بلبرینگ کلاچ می شود. دیسک، صفحه و بلبرینگ کلاچ را میتوان سه قطعه اصلی سیستم کلاچ دانست.

دیسک و صفحه کلاچ چیست؟

به ترتیب میتوان گفت که صفحه کلاچ مهم ترین قسمت سیستم کلاچ است. به دلیل اینکه حرکت لازم برای سایر قسمت ها را فراهم می نماید. شکل صفحه کلاچ هایی که برای خودرو های شهری تولید میشوند به صورت دایره ای است و در دو سطح آن ضریب اصطکاکی بالایی وجود دارد. این ضریب بالا به دلیل جنس مواد بکار رفته بروی دو سطح صفحه کلاچ است است. این مواد مشابه مواد بکار رفته در لنت ترمز خودروست اما بسیار زبر تر، دارای الیاف، و بسیار سخت تر و با دوامتر از جنس لنت ترمز میباشد. با کنار هم قرار گرفتن ترکیب خاصی از الیاف، فولاد، برنج و … که به دو سطح یک صفحه فولادی پرچ شده اند که در کنار آنها تعدادی فنر برای انتقال حرکت های دورانی شکل وجود دارد صفحه کلاچ را میسازند.
دیسک کلاچ بعد از صفحه مهمترین قطعه در سیستم کلاچ است. این قطعه، قطعه فولادی است که صفحه را در بر میگیرد و بروی فلایویل نصب میشود. این قطعه دارای یک خورشیدی یا فنر دیافراگمی است. در عکس زیر میتوانید خورشیدی دیسک کلاچ را مشاهده کنید.

دیسک و صفحه کلاچ چگونه کار میکند؟

وقتی که شما به پدال کلاچ نیرو وارد می کنید این قطعه با اهرمی که در زیر آن وجود دارد شروع به حرکت می کند. این نیرو از طریق یک سیستم هیدرولیكی پمپی و یا مكانیكی سیمی  باجابه جایی دو شاخه كلاچ و حركت محوری در بلبرینگ كلاچ نیرو حرکتی انتقال پیدا می کند. بلبرینگ كلاچ قسمت داخلی فنر خورشیدی را به جلو فشار می‌ دهد و فنر خورشیدی كه روی دیسك حالت الا كلنگی دارد، صفحه کلاچ را به عقب می ‌كشد و فاصله ‌ای به اندازه میلی متر میان صفحه کلاچ و فلایویل و لنت ‌های دو طرف صفحه كلاچ ایجاد می ‌كند. این رویداد امكان انتقال گشتاور اصطكاكی را از بین می ‌برد و با برداشتن نیرو و بار از جعبه دنده، عمل تعویض دنده انجام می شود. با آزاد كردن پدال كلاچ، فنر خورشیدی به حالت اولیه باز می گردد و به سرعت، نیروی چسبندگی را در صفحه كلاچ ایجاد می‌ كند.
هنگام اتصال صفحات به یكدیگر، به دلیل شوك ناشی از گشتاور موتور و نیز دور كم چرخ‌ دنده‌ های گیربكس، صفحه ضربه ‌گیر كه با پرچ، لنت‌ها را در محل خود نگه داشته است، نقش یك بالشتك را ایفا می‌ كند و با جمع شدن، پایداری سیستم را در این مرحله افزایش می ‌دهد. همچنین در زمان جدا شدن صفحات از یكدیگر، این فنر كه از قبل به علت نیروی چسبندگی فشرده شده بود، باز می‌شود و اجازه می‌دهد قطع گشتاور در زمان طولانی انجام شود و خلأ گشتاور در سیستم به وجود نیاید. فنرهای پیچشی صفحه كلاچ كه با ظاهر و سیستم متفاوتی بر روی صفحه نصب شده اند، زمانی وارد عمل می‌ شوند كه می‌خواهیم گشتاور موتور را به جعبه دنده انتقال دهیم.

دیسک و صفحه کلاچ چگونه کار میکند؟

در این هنگام تولید گشتاور از طریق موتور به هدف چرخاندن سیستم انتقال نیرو صورت میگیرد، اما این سیستم تلاش به عدم حرکت و در اصطلاح اقدام به تولید گشتاور مقاوم می کند. این دو گشتاور كه خلاف جهت هم اثر می‌ کنند ممكن است صفحه كلاچ را دچار از هم گسیختگی و خم شدن یا ازحالت تختی خارج كنند. برای جلوگیری از این رخداد، فنرهای پیچشی به صفحه كلاچ اضافه شده اند تا امكان چرخیدن در محل خود برای صفحه کلاچ در حدود صفر تا ده درجه امکان پذیر گردد. و سپس با نیروی عكس‌العمل فنرها، صفحه در حالت اولیه خود باز گردد و به این ترتیب انتقال نیرو گشتاور به نرمی و آسانی انجام می‌ شود.

با توجه به این موضوع که دیسک و صفحه کلاچ برای مصارف مختلفی مثل رانندگی در شهر، رالی، دریفت، درگ و … تولید میشود. الزاما نرمی کلاچ همیشه اولویت نیست و در برخی موارد هدف میزان دریافت قدرت و یا شتاب بیشتر است. بدیهی است که قطعات استفاده شده به منظور تولید دیسک و صفحه کلاچ متناسب با هدف و کارایی آنهاست. به عنوان مثال برای عملكرد بهینه تر سیستم کلاچ (برای دریفت یا داشتن شتاب بیشتر) در حالتی که دیسک و صفحه کلاچ تحت فشار هستند، در بعضی خودرو ها از چند نوع فنر با خصوصیات فنری، جنس و طول‌ های مختلف استفاده می شود تا در زیر فشار، متناسب به فشار وارده بر دیسک کلاچ و میزان چرخش آن، به نوبت و متناسب با ضریب خود هر یک از این فنر ها در زمان درست وارد عمل شوند. وجود مدل های مختلف فنر بروی صفحه کلاچ باعث میشود تا ضربه ‌گیری و انتقال نیرو گشتاور به گیربکس هدفمندانه‌ تر صورت گیرد.

کلاچ گیری

چگونه کار کردن دیسک و صفحه کلاچ در رانندگی عادی (حالت Drive) و استفاده شهری را در بالا با یکدیگر بررسی کردیم. اما در زمانی که فشار بیشتری بروی خودروست مثل زمان رانندگی با دور موتور بالا، معکوس دادن یا حرکت در سراشیبی تند با دنده سنگین (حالت Over-Drive) بخش توپی صفحه كلاچ که همان بخش وسطی آن است، تمایل به چرخش و بخش لنت‌ها تمایل به ایستادن دارند كه در این وضعیت، فنرهای پیچشی در خلاف جهت، فشرده می‌ شوند و همان ضربه‌ گیری و تعادل در انتقال قدرت اتفاق می‌افتد تا سرنشینان ضربه در اتاق خودرو حس نکنند.

بلبرینگ کلاچ چگونه کار میکند؟

کار اصلی بلبرینگ کلاچ چرخاندن دیسک کلاچ است. در صنعت برای کاهش اصطکاک در حرکت های چرخشی عموما از انواع بلبرینگ استفاده میکنند. همان طور که در تصویر زیر مشاهده می کنید بلبرینگ از طرفی به صفحه کلاچ و از طرفی دیگر به دو شاخ کلاچ متصل می شود. با فشردن پدال کلاچ عمل چرخیدن دیسک کلاچ به کمک بلبرینگ کلاچ از طریق دوشاخ کلاچ صورت میگیرد. وجود این بلبرینگ موجب میشود تا اصطکاک ایجاد شده به دلیل حرکت چرخشی بسیار کم شود.

بخش های سیستم کلاچ

به این نکته مهم توجه داشته باشید که دیسک و صفحه کلاچ یک قطعی مصرفی می باشد که در گذر زمان دچار فرسودگی شده و باید آن را تعویض نمود. گفتنی است که در عموم خودرو های تولید داخل در زمان تمام شدن صفحه کلاچ، تنها یک قطعه از این مجموعه تعویض نمیگردد بلکه دیسک و صفحه کلاچ به همراه بلبرینگ یکجا تعویض خواهند شد. به مجموعه این قطعات در کنار یکدیگر “کیت کلاچ” میگویند.

برند های معروف دیسک و صفحه کلاچ در ایران

خرید دیسک و صفحه کلاچ با کیفیت بسیار اهمیت دارد چرا که این قطعه بصورت مستقیم بروی نرمی کلاچ، شتاب، قدرت، مصرف سوخت و … خودرو شما تاثیر میگذارد. برند های بزرگی مثل والئو، دایکن، لوک، سیکو، ساچ از معروف ترین برند های تولید کننده دیسک و صفحه کلاچ در جهان هستند که محصولاتشان فروش خوبی در کشورمان دارد. برای خودرو های تولید داخل در کنار دیسک و صفحه والئو اصل، دیسک و صفحه لوک، دیسک و صفحه دایکن و … دیسک و صفحه عظام نیز در بازار فروش لوازم یدکی بسیار درخواست دارد. گفتنی است که ایران خودرو و سایپا نیز دیسک و صفحه های تولید این برند ها را در بسته بنده های خود تحت برند ایساکو و سایپا یدک به بازار ارائه میدهند.
معروف ترین برند دیسک و صفحه کلاچ خارجی برند والئو فرانسه است. از این رو تقلب در این قطعه بسیار زیاد است، شما میتوانید با مطالعه مقاله های آموزشی نحوه تشخیص اصالت کالا، تفاوت های دیسک و صفحه اصلی و تقلبی والئو را آموزش ببینید. گفتنی است که دیسک و صفحه والئو اصل تولید فرانسه بوده اما دیسک و صفحه والئو ترک همینطور دیسک و صفحه والئو کره نیز در بازار وجود دارد که از نظر قیمت و کیفیت کمی پایین تر از جنس اصلی هستند.

برند های معروف دیسک و صفحه کلاچ

تشخیص دیسک و صفحه والئو فرانسه

شما همواره میتوانید برای دریافت مشاوره رایگان خرید دیسک و صفحه کلاچ مناسب برای خودرو خود با همکاران ما در تماس باشید تا شما را برای خرید بهترین کیت کلاچ با بهترین قیمت راهنمایی کنند. گفتنی است مجموعه یدک یار ضمانت اصالت دیسک صفحه کلاچ های خود را داشته و در صورت اصل نبودن قطعه شما میتوانید بدون پرداخت هیچ گونه هزینه اضافه قطعه را مجوع و یا تعویض نمایید.

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.