دینام چیست؟

دینام نوعی ژنراتور است که وظیفه برق رسانی به اجزای مختلف اتومبیل را بر عهده دارد. دینام در تقسیم بندی های متنوعی جای می‌گیرد و براساس ساختار کلی آن در خودروها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این مقاله قصد داریم تا به بررسی این قطعه بپردازیم.

دینام (Alternator) که به آن ژنراتور نیز گفته می‌شود نوعی تولید کننده برق در خودرو است که از طریق تبدیل انرژی مکانیکی به انرژی الکتریکی سبب شارژ شدن مجدد باتری و رسیدن برق به تمام اجزای ماشین می‌شود. دینام از جمله مهم ترین و حساس ترین بخش های یک ماشین به حساب می‌آید.

عدم وجود “دینام” در در سیستم خودرو سبب به اتمام رسیدن باتری بعد ار روشن شده چراغ ها شده و سایر اجزای خودرو برق قادر به تامین برق مورد نیاز خود نخواهند بود. 

تاریخچه دینام

از همان سال های نخستین اختراع خودرو تمامی مخترعان وجود یک مولد برق برای تامین انرژی روشنایی لامپ های خودرو را ضروری می‌دانستند چرا که باتری خودرو ها پس از یک بار روشن کردن ماشین تمام می‌شد و برق مورد نیاز به سایر بخش ها نمی‌رسید، از این رو، اغلب مخترعان در پی انجام عملیات های گوناگونی بودند تا این معضل جدی را رفع کنند، تا اینکه مخترع آلمانی به نام گرام ول در سال ۱۸۹۴ میلادی موفق به اختراع دینام شد.

در زمان های گذشته دینام از طریق یک تسمه به طور جداگانه به موتور وصل می‌شد اما در خودرو های امروزی این دینام ها با یک تسمه مشترک به موتور متصل هستند. دینام ها نیز همانند تمامی دستگاه و ماشین آلات موجود در جهان به مرور زمان دچار تغییرات گوناگونی شده و پیشرفت های قابل توجهی کرده است، اما مهم ترین پیشرفت دینام ها به ورود قطعات الکترونیکی (دیود مقاومت و ترانزیستور) مربوط می‌شود که این پیشرفت سبب تغییر نام دینام شده و آن را به آلترناتور تغییر داد.

دینام چه وظیفه ای دارد؟

در ابتدا بهتر است به سراغ اصلی ترین سوال خود برویم؛ “دینام چیست؟” و چه وظیفه ای دارد! همانطور که در بالا نیز به آن اشاره شد، اصلی‌ترین هدف یک دینام، برق رسانی به خودرو و همچنین شارژ کردن مجدد باتری است. این پروسه از طریق تبدیل انرژی مکانیکی به انرژی الکتریکی توسط دینام انجام می‌شود.
دینام ها از طریق یک تسمه به میل و موتور متصل هستند و با حرکت دورانی آن، این بخش شروع به چرخش کرده و انرژی موردنیاز مکانیکی را برای تبدیل به انرژی الکتریکی به دست خواهد آورد.
علاوه بر این ها، برق مورد نیاز سایر اجزای ماشین همچون بخاری، کولر، چراغ ها و … نیز از طریق این قطعه تامین می‌شود چرا که برق ذخیره شده در باتری برای پیشبرد کارکرد درست این اجزا کافی نیست.

تفاوت دینام و آلترناتور

تفاوت دینام و آلترناتور

همانطور که پیش تر گفته شد، دینام و آلترناتور هر دو قطعه ای با کارکرد یکسانی در خودرو هستند و از طریق یک ورودی مکانیکی، برق مورد نظر اتومبیل را تامین می‌کنند.
این دو قطعه هر دو از یک میدان مغناطیسی جهت تولید نیرو بهره می‌برند اما اصلی ترین تفاوتی که در رابطه با آنها وجود دارد این است که دینام ها جریان های برق مستقیم ایجاد می‌کنند در حالی که آلترناتور ها از جریان های برقی متناوب بهره می‌برند و و به طور متناوب تغییر جهت می‌دهند.

البته ذکر این نکته هم خالی از لطف نیست که آلترناتورها از سیستمی با کارایی بهتر و سرعتی تری نسبت به دینام ها برخوردارند، به همین دلیل است که در خودروهای امروزی بیشتر بکار می‌روند.

در این میان، بخشی که مهم ترین تاثیر را تولید جریان برق دارد، کموتاتور نام دارد که در قالب یک سوییچ ثابت حرکت کرده و اتصال آن با چرخیدن شافت قطع و وصل می‌شود. کموتاتورها به سرعت در حال قطبیت جریان برق هستند و در آلترناتورها وجود ندارند. شایع ترین علت تعویض این بخش از دینام ساییدگی است چرا که دائم در حال اصطکاک هستند.

انواع دینام

دینام ها بر اساس تعداد زغال ها، نوع اتصال بدنه قطب ها، و آفتامات ها به دسته بندی های مختلفی تقسیم بندی می‌شوند. در این بخش به “انواع دینام” براساس ساختار کلی آنها اشاره خواهیم کرد:

الف) تقسیم بندی دینام ها بر اساس تعداد زغال ها

دو زغاله

این نوع دینام در خودرو های معمولی مورد استفاده قرار می‌گیرد

سه زغاله

دینام های سه زغاله از قدیمی ترین انواع این قطعه می‌باشند که تولید آن متوقف شده است

چهار زغاله

امروزه، از این نوع دینام در بسیاری از اتومبیل ها به دلیل افزایش مصرف کننده های برقی استفاده می‌شود اما شایع ترین آنها خودرو های با مصرف بالا مانند اتومبیل های مسافربری هستند.

ب) تقسیم بندی بر اساس نوع اتصال بدنه قطب ها

  • دینام با اتصال بدنه داخلی
  • دینام با اتصال بدنه خارجی

ج) تقسیم بندی دینام بر اساس نوع آفتامات ها

  • یک قرقره (دینام های سه زغاله)
  • سه قرقره (دینام های دو زغاله)

ساختمان تشکیل دهنده دینام خودرو

دینام از ۷ بخش مختلف تشکیل شده که هر کدام یک از این اجزا نقش منحصر به فردی در تولید برق مورد نیاز خودرو ایفا می کنند. پاسخ به این سوال که “دینام چکار می‌کند؟” با اجزای مختلف این قطعه ارتباط مستقیم دارد که در ادامه به بررسی آن می‌پردازیم:

پوسته دینام

پوسته دینام

منظور از پوسته دو قطعه ی آلومینیومی است که تمامی اجزای دینام بجز قرقره داخل این دو قطعه قرار می گیرند. از آنجایی که آلومینیوم حرارت و گرما را با سرعت بیشتری نسبت به دیگر فلزات منتقل می‌کند، پوسته دینام نیز از این فلز جنس ساخته می‌شود تا دینام حرارت زیادی را در هنگام کار کردن متحمل نشود.
روی این پوسته دو بلبرینگ وجود دارد تا محور روتور از این طریق بتواند بدون بروز مشکلی در داخل دینام شروع به چرخش نماید.

استاتور

استاتور (سیم پیچ های ثابت)

از جمله قطعات اصلی دینام استاتور می‌باشد که هسته و سیم پیچ ساختار کلی آن را تشکیل می‌دهد. استاتور عامل اصلی ایجاد جریان برق است؛ بدین صورت که سیم پیچ های ثابت استاتور از طریق روتور چرخان در میدان مغناطیسی ایجاد شده قرار گرفته و حرکت الکترون در سیم پیچ های استاتور سبب تولید جریان برق می‌شود. هسته استاتور از نوعی بدنه فلزی شیار دار برخوردار است که توسط حلقه های آهنی متعددی به وجود آمده است.
ممکن است کلمه (بالشتک دینام) به گوشتان خورده باشد؛ منظور از این کلمه حلقه های آهنی هستند که از طریق پرچ یا خار مخصوص به یکدیگر متصل شده اند. سیم پیچ ها نیز همانطور که از نامشان پیداست به حالت پیچیده شده درون شیار های هسته قرار دارند.
این سیم پیچ ها در نقاط مشخصی به یکدیگر وصل می شوند که در اصل خروجی برق از استاتور را شامل شده و اصطلاحا سربندی نامیده می‌شود.

به طور کلی، سه سر سیم خروجی در این بخش از دینام وجود دارد که به آن استاتور سه فاز گفته می شود. جریان الکتریکی ایجاد شده در استاتور به دلیل وجود اختلاف فاز در خروجی ها، به صورت متناوب ایجاد می‌شود و فرکانس آن به دور آرمیچر وابسته است. از جمله تفاوت های انواع دینام با یکدیگر در تعداد، جنس، قطر سیم پیچ ها و همچنین میزان دورهایشان در استاتور است.

روتور

روتور (سیم پیچ های متحرک)

داخل دینام یک قسمت چرخان و محرک وجود دارد که میدان مغناطیسی را برای استاتور ایجاد می‌کند، به این بخش محرک، روتور یا آرمیچر گفته می‌شود. روتور از یک میله ی آهنی برخوردار است که به قرقره دینام متصل بوده و از طریق کمک گرفتن از نیروی مکانیکی موتور شروع به چرخش می‌کند.
روتور دارای دسته سیم پیچ می‌باشد که بر روی یک قاب پلاستیکی دور محور پیچیده شده است، دو سر این سیم پیچ که از پوسته ی روتور بیرون آمده است به حلقه های مسی تحت عنوان کلکتور متصل می‌شوند.

دیود دینام

دیود (یکسو کننده های ولتاژ)

همانگونه که در موارد بالا اشاره شد، برق خروجی از دینام به دلیل وجود اختلاف فاز به صورت متناوب یا AC در سر سیم پیچ های استاتور ایجاد می‌شود، این در حالی است که خودرو هنگام شارژ شدن باتری در مدارهای الکتریکی مختلف، به برق مستقیمی با ولتاژ ثابت نیاز دارد، در این حالت است که دیودها دست به کار شده و برق متناوب را به برق مستقیم یا همان DC تبدیل می‌کنند.
دیود یا همان یکسو کننده ولتاژ به عنوان یک قطعه الکتریکی به گونه ای عمل می‌کند که جریان را از یک سمت خود عبور می‌دهد و در نتیجه، جریان برق متناوب را به جریان مستقیم تبدیل می‌کند. پروسه ذکر شده توسط یک پل دیودی که شامل ۴ دیود است، انجام می‌شود.

آفتامات دینام

آفتامات (رگلاتور)

آفتامات یا همان رگلاتور وظیفه کنترل جریان الکتریکی ورودی آرمیچر را بر عهده دارد. این بخش از طریق کنترل جریان ورودی آرمیچر تاثیر مستقیمی بر توان خروجی دینام می‌گذارد چرا که مقدار توان الکتریکی تولید شده در استاتور وابسته به نیروی مغناطیسی آرمیچر است.  

جاروبک دینام

زغال و جا زغالی

قطعاتی با عنوان زغال یا همان جاروبک در دینام وجود دارند که مسئولیت جمع کردن الکترون ها را بر عهده دارند. زغال ها در محفظه ای به نام جا زغالی قرار می‌گیرند؛ زغال های قرار گرفته در این محفظه پلاستیکی از قطعات پرمصرف دینام هستند چرا که امکان سوختگی و تعویض آنها در زمان های مختلف وجود دارد.

پولی و پره دینام

پولی و پره خنک کننده

پولی و پره خنک کننده نیز از دیگر اجزای دینام خودرو به حساب می‌آیند که معمولا در دینام های آلترناتور وجود دارند. از آنجایی که روتور به واسطه حرکت دائمی از حرارت و گرمای بالایی برخوردار است، وجود قطعه ای که تهویه هوا را در داخل دینام انجام دهد، حائز اهمیت می‌باشد.
پولی و پنکه (پره خنک کننده) دقیقا مسئولیت انجام این کار را برعهده دارند. این بخش به صورت همزمان با گردش روتور پره ها، شروع به حرکت کرده و هوا را از آلترناتور خارج می‌کنند.

اختلالات دینام

اختلالات دینام

 دینام ها مانند سایر بخش های خودرو ممکن است با مشکلات و اختلالات متعددی روبه رو شوند که در نتیجه نیاز به تعمیر یا تعویض پیدا کنند. این اختلالات ممکن است با نشانه های مختلفی خود را نشان دهند. برخی از شایع ترین این اختلالات عبارتند از:

  • کم نور بودن چراغ های خودرو
  • شنیدن صداهای ناخوشایند و استشمام بو
  • خوابیدن باتری خودرو

علاوه بر این، موارد مختلف دیگری حاکی از وجود اختلال برای تعمیر و یا تعویض دینام خودرو شما می‌باشد که در ادامه به آن اشاره می‌کنیم:

  • پوسیده شدن تسمه و درست کار نکردن آن
  • از بین رفتن زغال
  • دینام بر اثر حرارت و گرمای بالا
  • خراب شدن آفتامات دینام که موجب نوسانات شدید در عملیات برق رسانی می‌شود
  • سوختن سیم پیچ داخلی یا بالشتک ها

در زمان بروز آیتم های ذکر شده، مراجعه به یک مرکز تعمیراتی از اهمیت و ضرورت بالایی برخوردار است چرا که عدم توجه به این موارد سبب به وجود آمدن خسارات بیشتر و صرف هزینه های بالاتر خواهد شد.

خرید دینام

خرید دینام

بسیاری از افراد در هنگام خرید دینام خودرو خود دچار سردرگمی شده و منبع مورد اعتمادی را برای تهیه این قطعه مهم و حساس پیدا نمی‌کنند. مهم ترین دلیل این سردرگمی وجود قطعات متعدد تقلبی در بازار است که در رنج قیمت های بسیار پایین تر و کیفیت های نه چندان مناسب به فروش می‌رسند. در مواردی هم شاهد عرضه این قطعات به جای کالا اصل و در قیمت های بالاتر از ارزش کیفی آن بوده ایم.

در چنین مواردی وجود منابع مورد اعتماد و موثق کمک شایانی به خریداران در تهیه محصول موردنظر با کیفیت مناسب می‌کند. مجموعه یدک یار به عنوان یکی از مراکز ارائه قطعات و لوازم یدکی خودرو سعی در ارائه محصولاتی مرغوب و جلب رضایت مشتریان دارد.

این مرکز در قالب یک فروشگاه، ارائه دهنده طیف وسیعی از قطعات و لوازم یدکی خودرو به تمامی مشتریان در سراسر کشور می‌باشد. ضمانت اصالت و سلامت فیزیکی کالا دو رکن اساسی مجموعه یدک یار می‌باشد که به تمامی مشتریان داده می‌شود. همچنین، خدماتی نظیر تعویض یا مرجوع کالا از دیگر مواردی است که در جهت جلب رضایت مشتری اعمال می‌شود.

برای دریافت مشاوره رایگان از کارشناسان یدک یار و خرید دینام می‌توانید با ما در تماس باشید.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.